Nhà máy xử lý nước thải Ba Đồn dừng thi công gần 5 năm sau khi đã thực hiện hơn 69% khối lượng, trong lúc nước thải sinh hoạt vẫn chưa được xử lý.
- Phải thuận tiện cả hai chiều
- Thanh Hóa hỗ trợ 100 triệu đồng cho 5 anh em thiếu người chăm sóc
- TPHCM ngập kéo dài, chống ngập vẫn là bài toán khó
Giữa cánh đồng tại phường Bắc Gianh và Ba Đồn (Quảng Trị), nhà máy xử lý nước thải công suất 3.000m3 mỗi ngày đêm vẫn chưa thể vận hành dù dự án được khởi công từ cuối năm 2016. Hơn 269 tỷ đồng đã được thanh toán cho nhà thầu theo khối lượng thực hiện, nhưng công trình dừng thi công từ tháng 12/2021 và nhiều hạng mục đang xuống cấp.
Dự án có tổng vốn gần 400 tỷ đồng, trong đó hơn 263 tỷ đồng là vốn vay ODA và viện trợ không hoàn lại của Chính phủ Đan Mạch, phần còn lại là vốn đối ứng trong nước. Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Quảng Trạch, công trình đã hoàn thành hơn 69% khối lượng hợp đồng trước khi hoạt động thi công đình trệ.
Nguyên nhân trực tiếp, theo chủ đầu tư, là SUEZ (Đan Mạch) đơn phương chấm dứt hợp đồng vì cho rằng phía Việt Nam chưa chứng minh được khả năng thu xếp đủ nguồn tài chính cho toàn bộ dự án.
Công trình dừng lại, nước thải vẫn chảy
Dự án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt sử dụng tín dụng hỗn hợp của Đan Mạch từ năm 2007, với mục tiêu xử lý triệt để nước thải sinh hoạt cho đô thị Ba Đồn, khi đó thuộc tỉnh Quảng Bình cũ. Ngoài nhà máy công suất 3.000m3 mỗi ngày đêm, dự án còn xây dựng mạng lưới cống thu gom và kênh dẫn nước mưa.
Nhưng tiến độ không đi theo mục tiêu ban đầu. Dự án nhiều lần gặp vướng mắc, từng bị phản ánh thi công sai thiết kế gây mất an toàn; đến tháng 12/2021, SUEZ ngừng thi công.
Cuối tháng 6/2025, hai bên mới ký thanh lý hợp đồng. Hiệp định tài trợ ODA đã kết thúc từ năm 2022 và không được phía Đan Mạch gia hạn thêm vốn, khiến phần việc còn lại chưa có hướng hoàn tất.
Khoảng 50 tỷ đồng thiết bị vận hành đã nhập về nhưng chưa được lắp đặt. Lô thiết bị này được cất trong nhà quây tôn khóa kín gần 5 năm, tương đương gần 1/8 tổng vốn đầu tư dự án nằm yên trong kho.
Nghịch lý của dự án thể hiện rõ hơn ở bên ngoài nhà máy. Công trình chưa có tường rào bảo vệ; đầu tháng 10 vừa qua, một con trâu lạc vào khu vực nhà máy, rơi xuống bể chứa nước thải sâu và mắc kẹt, người dân phải thuê máy múc để đưa lên.
Ở kênh thoát nước Xuân Hưng, tình trạng lại thuộc về một vấn đề khác. Bà Hồ Thị Hai, người dân sống gần kênh tại trung tâm phường Ba Đồn, cho biết đây là nơi tiếp nhận trực tiếp nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý, nước chuyển màu đen và bốc mùi hôi nồng nặc vào những ngày nắng nóng.
Hạ tầng thu gom cũng chưa thể đưa nước thải về nhà máy. Tuyến ống áp lực mới hoàn thành 3.554/5.129m, tuyến ống tự chảy đạt 7.311/12.964m; số hố ga đấu nối mới phục vụ 940 trong tổng số 2.274 hộ dân.
Tính theo số liệu trên, gần 60% hộ dân trong vùng dự án vẫn chưa có đường ống nối vào hệ thống. Nhà máy vì thế chưa xử lý được dòng nước thải mà dự án được xây dựng để tiếp nhận.
Ban Quản lý dự án hiện đề xuất UBND tỉnh cho dừng dự án cũ, lập hồ sơ quyết toán và mở gói thầu mới cho phần khối lượng còn lại. Sau gần một thập kỷ kể từ khi dự án được triển khai, bài toán trước mắt không còn chỉ là xây nhà máy mà là xử lý phần công trình đã dừng và nguồn vốn đã nằm lại.
Vũ Hiếu (tổng hợp)