Cơ quan CSĐT Công an TP Hải Phòng đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can M.X.Đ. về tội “Xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt”, sau khi nam thanh niên này thua một “kèo” thách đấu trực tiếp trên TikTok và phải thực hiện yêu cầu của đối thủ tại một nghĩa trang ở xã Trường Tân.

Theo cơ quan điều tra, chiều 12/9, M.X.Đ. và P.T.V., cùng sinh năm 2009, giao kèo rằng người thua trong buổi Live PK phải ra nghĩa địa xâm phạm mồ mả theo yêu cầu của người thắng. Thua cuộc, Đ. nhờ thêm N.T.T. (SN 2008, trú xã Gia Phúc) và P.Đ.N. (SN 2010, trú xã Trường Tân) cùng đến nghĩa trang nhân dân Đống Bùi, thôn Quang Đức, xã Trường Tân, để thực hiện hành vi đã hứa, toàn bộ quá trình được phát trực tiếp lên mạng xã hội.

Live PK là tính năng cho phép hai người dùng TikTok kết nối màn hình để thách đấu trong một khoảng thời gian nhất định. Bên thua phải làm theo yêu cầu của bên thắng; lần này, yêu cầu đó là xâm phạm mồ mả tại nghĩa trang. Ngày 26/9, Cơ quan CSĐT Công an TP Hải Phòng xác định hành vi của các đối tượng vi phạm khoản 2 Điều 319 Bộ luật Hình sự, quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và áp dụng biện pháp ngăn chặn theo quy định. Công an xã Trường Tân cho biết tài khoản liên quan từng đăng các video thử thách nguy hiểm, phản cảm nhằm thu hút người xem, lượt thích và quà tặng có thể quy đổi thành tiền.

Đây không phải vụ việc đầu tiên bắt nguồn từ một “kèo” trên mạng. Tháng 9/2025, Công an TPHCM bắt khẩn cấp Lương Công Thuận, chủ tài khoản TikTok “Thuận khùng báo đời”, và Lê Văn Nhâm, chủ tài khoản “Minh báo đời yêu em”, về hành vi gây rối trật tự công cộng, sau khi hai người này dàn dựng cảnh nằm giữa đường khi xe dừng đèn đỏ, giả “ngáo đá” múa giữa giao lộ và úp bánh kem vào mặt đồng bọn.

Thuận và Nhâm từng công khai thông báo trên TikTok rằng ai muốn họ thực hiện thử thách phải trả tiền, mỗi lần có thể thu 3-5 triệu đồng, sau đó chia lợi nhuận theo thỏa thuận. Cả hai vụ có cùng một điểm: thử thách trên mạng gắn với lợi ích vật chất, người đặt “kèo” đưa ra yêu cầu, người thực hiện đổi lại tiền, quà tặng hoặc lượt tương tác. Câu hỏi còn lại là trách nhiệm của người đứng sau, người ra kèo hoặc trả tiền, được xác định thế nào nếu hành vi được thực hiện vi phạm pháp luật.

Luật sư Nguyễn Thanh Hải, Giám đốc Công ty Luật TNHH An Hoàng Gia, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho rằng ranh giới pháp lý trước hết nằm ở chính nội dung của thử thách. Một thử thách giải trí, không xâm phạm quyền và lợi ích của người khác thì việc thưởng tiền hay tặng quà không phát sinh trách nhiệm hình sự; nhưng nếu yêu cầu phá mộ, hành hung hay gây rối nơi công cộng, lý do “trò vui” không thể dùng để biện minh.

Theo khoản 1 và khoản 3 Điều 17 Bộ luật Hình sự, đồng phạm là trường hợp từ hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm, với các vai trò gồm người tổ chức, người thực hành, người xúi giục và người giúp sức. Ông Hải phân tích, nếu một người trong livestream đưa ra yêu cầu cụ thể về hành vi phạm tội, dùng tiền hoặc quà để thúc đẩy người khác thực hiện, người đó có thể bị xem xét vai trò xúi giục khi đủ căn cứ xác định đồng phạm; nếu biết rõ việc phạm tội nhưng vẫn cố ý hỗ trợ công cụ, phương tiện hoặc tinh thần, người đó có thể bị xem xét vai trò giúp sức. “Không có mặt tại hiện trường không đồng nghĩa với việc đương nhiên đứng ngoài trách nhiệm pháp lý”, luật sư Hải nói.

Dù vậy, cơ quan tố tụng phải chứng minh được sự cố ý cùng thực hiện tội phạm; việc tặng quà, bình luận hay xuất hiện trong livestream tự nó chưa đủ để kết luận đồng phạm. Thời điểm của khoản tiền cũng mang ý nghĩa pháp lý khác nhau: một khoản hứa trước nhằm thúc đẩy hành vi phạm tội có thể bị xem xét trách nhiệm ngay cả khi tiền chưa được chuyển, trong khi quà tặng gửi sau khi sự việc đã kết thúc, không có sự hứa hẹn trước, tự nó chưa đủ để xác định đồng phạm.

Để làm rõ trách nhiệm từng người, cơ quan tố tụng phải xác định ai đưa ra thử thách, ai hứa thưởng, có bàn bạc hay phân công hay không, và từng người có biết và cố ý góp phần vào hành vi phạm tội hay không. Theo luật sư Hải, các căn cứ này được đối chiếu qua bản ghi livestream, tin nhắn, lịch sử tặng quà và giao dịch chuyển tiền, dữ liệu được Điều 87 và Điều 99 Bộ luật Tố tụng hình sự xác định là nguồn chứng cứ hợp pháp khi bảo đảm tính toàn vẹn và xác định được người khởi tạo.

Trách nhiệm của đồng phạm cũng có giới hạn. Khoản 4 Điều 17 Bộ luật Hình sự quy định người đồng phạm không phải chịu trách nhiệm về hành vi vượt quá của người trực tiếp thực hiện, nên nếu người nhận thử thách tự ý làm thêm điều nằm ngoài phạm vi cố ý chung, cơ quan tố tụng phải tách bạch phần hành vi đó. “Khi quyết định hình phạt, pháp luật yêu cầu xem xét tính chất của đồng phạm, tính chất và mức độ tham gia của từng người. Người trực tiếp thực hiện phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình; người cố ý đứng sau tổ chức, xúi giục hoặc giúp sức cũng có thể phải chịu trách nhiệm. Một lời thách trên mạng có thể dẫn tới hậu quả pháp lý rất thật ngoài đời”, luật sư Hải nhấn mạnh.

Hà Lê (tổng hợp)

Từ Khóa: