Tía tô là vị thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền, thường được dùng nấu cháo hoặc hãm nước uống khi mới chớm cảm lạnh. Tuy nhiên, không phải ai bị sợ lạnh, nghẹt mũi cũng nên sử dụng loại rau này.

Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Bùi Thị Yến Nhi, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – cơ sở 3, tía tô còn gọi là tô diệp, có vị cay, tính ấm, quy vào kinh phế và tỳ. Lá tía tô thường được dùng khi cảm mạo phong hàn, với các biểu hiện như sợ lạnh, nghẹt mũi, chảy nước mũi trong, đau đầu, ho nhẹ, ít hoặc không ra mồ hôi. Nếu kèm đầy bụng, buồn nôn, dược liệu này còn được sử dụng theo hướng hành khí, hòa vị.

Cách dùng phổ biến là nấu cháo tía tô với gừng, hành hoặc hãm lá lấy nước uống ấm khi vừa xuất hiện triệu chứng cảm.

Không phải trường hợp cảm lạnh nào cũng nên dùng tía tô

Tía tô xuất hiện phổ biến trong bữa ăn và tủ thuốc gia đình tại Việt Nam, cũng như nhiều nước châu Á. Dù vậy, việc sử dụng làm gia vị không đồng nghĩa loại rau này có thể tùy tiện dùng để điều trị bệnh.

Trong y học cổ truyền, tía tô được dùng cho chứng cảm mạo phong hàn, thường biểu hiện bằng sợ lạnh, nghẹt mũi và các triệu chứng cảm lạnh nhẹ. Tuy nhiên, hiệu quả điều trị cảm lạnh, cúm của riêng lá tía tô hiện chưa được khoa học hiện đại chứng minh đầy đủ. Những bằng chứng hiện có chủ yếu ở mức tiền lâm sàng, chưa đủ cơ sở để khẳng định chắc chắn tác dụng điều trị.

Bác sĩ Yến Nhi lưu ý, nhiều người đang gán cho tía tô những công dụng như giải độc, giảm cân hoặc phòng bệnh, trong khi chưa có bằng chứng phù hợp. Người dân không nên xem nước tía tô là thức uống giải độc hay tự sử dụng nước sắc, chế phẩm đậm đặc liên tục trong nhiều tuần, nhiều tháng nhằm phòng hoặc điều trị bệnh.

Đáng chú ý, người đang sốt cao, khát nhiều, họng đỏ đau rõ, ra nhiều mồ hôi hoặc có dấu hiệu mất nước cần thận trọng, không nên tự ý uống nhiều tía tô, gừng, hành với mục đích kích thích ra mồ hôi thêm.Theo bác sĩ Yến Nhi, hướng dẫn điều trị cảm mạo của Bộ Y tế cũng lưu ý việc giải biểu quá mức có thể làm hao tổn tân dịch. Vì vậy, cố gắng ra nhiều mồ hôi để giải cảm không phải lúc nào cũng có lợi.

Lương y Trần Đăng Tài, Phó chủ tịch Hội Đông y thị xã Thái Hòa (Nghệ An), cũng từng khuyến cáo người bị phong nhiệt, có biểu hiện sốt nặng, ớn lạnh kèm ra mồ hôi và khát nước không nên dùng tía tô. Tính cay ấm của dược liệu có thể khiến tình trạng thêm bất lợi.

Tía tô có thể hữu ích trong một số trường hợp theo kinh nghiệm y học cổ truyền, nhưng không phải phương pháp điều trị phù hợp với tất cả mọi người. Khi triệu chứng nặng hoặc kéo dài, người bệnh nên đi khám thay vì tự điều trị bằng các bài thuốc dân gian.

Nguyễn Lan (tổng hợp)

Từ Khóa: