Thức giấc nhiều lần trong đêm để đi tiểu không chỉ do tuổi tác mà còn có thể cảnh báo tiểu đường, bệnh tim mạch hoặc rối loạn tiết niệu.

Theo Cleveland Clinic (Mỹ), tiểu đêm (nocturia) là tình trạng thức giấc hơn một lần mỗi đêm để đi tiểu. Nguyên nhân có thể do uống nhiều nước trước khi ngủ, sử dụng caffeine, rượu bia hoặc tác dụng phụ của thuốc.

Tuy nhiên, đây cũng có thể là biểu hiện của rối loạn giấc ngủ hay tắc nghẽn đường tiết niệu. Bản thân tiểu đêm thường không đe dọa tính mạng, nhưng bệnh lý đứng sau triệu chứng này có thể nghiêm trọng và cần được phát hiện sớm.

Y khoa chia nguyên nhân tiểu đêm thành năm nhóm chính. Thứ nhất là thói quen sinh hoạt, đặc biệt uống nhiều nước, cà phê hoặc rượu bia sát giờ ngủ, khiến thận tiếp tục tạo nước tiểu vào ban đêm, theo Urology Care Foundation. Thứ hai là tiểu đường: đường huyết cao khiến thận tăng đào thải glucose, kéo theo lượng nước tiểu tăng.

Thứ ba là bàng quang tăng hoạt hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu, gây buồn tiểu đột ngột dù lượng nước tiểu không nhiều, theo Mayo Clinic. Thứ tư là phì đại tuyến tiền liệt ở nam giới, làm hẹp niệu đạo, khiến dòng tiểu yếu và bàng quang khó rỗng hoàn toàn. Cuối cùng là các bệnh tim mạch và hô hấp.

Người suy tim hoặc phù chân có thể tăng bài tiết nước tiểu khi nằm do dịch tích tụ ban ngày trở lại tuần hoàn. Người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ (OSA) cũng có nguy cơ tiểu đêm cao hơn.

Một tổng quan khoa học đăng trên PMC/NCBI cho thấy mối liên hệ giữa ngưng thở khi ngủ và tiểu đêm có thể tạo thành vòng luẩn quẩn. Khi ngưng thở, áp lực âm trong lồng ngực tăng bất thường, khiến tim phát tín hiệu làm cơ thể tăng bài tiết nước tiểu.

Ngược lại, việc liên tục thức dậy đi tiểu khiến giấc ngủ bị gián đoạn, làm tình trạng ngưng thở khó cải thiện. Vì vậy, chỉ hạn chế uống nước có thể không giải quyết được vấn đề nếu nguyên nhân thực sự nằm ở hệ hô hấp hoặc tim mạch.

Các tổ chức y khoa khuyến cáo nên thăm khám nếu tiểu đêm đi kèm khát nước bất thường, tiểu buốt, dòng tiểu yếu, cảm giác tiểu không hết hoặc phù chân. Đây có thể là dấu hiệu của bệnh lý nền, cần được đánh giá bằng xét nghiệm nước tiểu, đo đường huyết hoặc kiểm tra chức năng thận.

Đặc biệt, nếu xuất hiện máu trong nước tiểu, sốt kèm đau vùng hông lưng hoặc bí tiểu dù rất buồn tiểu, người bệnh cần được chăm sóc y tế khẩn cấp. Những biểu hiện này có thể liên quan đến nhiễm trùng nặng hoặc tắc nghẽn đường tiết niệu.

Vũ Dung (tổng hợp)