Tại Mỹ Latinh và Caribbean (LAC), Trung Quốc thúc đẩy năm chương trình hợp tác, còn Nga tăng cường quan hệ chính trị, quân sự và kinh tế với các đối tác, làm gia tăng cạnh tranh ảnh hưởng với Washington.

Từ khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai vào tháng 1/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục thúc đẩy việc củng cố ảnh hưởng của nước này tại Tây bán cầu, tập trung vào LAC. Tuy nhiên, các hoạt động của Bắc Kinh và Moscow cho thấy Washington không phải bên duy nhất đang tìm cách mở rộng quan hệ tại khu vực.

Ngày 13/10, kênh CGTV đưa tin Hiệp hội Ngoại giao công chúng Trung Quốc (CPDA) tổ chức sự kiện tại Bắc Kinh nhân kỷ niệm một năm Sáng kiến Quản trị toàn cầu. Chương trình quy tụ các nhà ngoại giao, học giả và những người sáng tạo nội dung trẻ tuổi nhằm “vạch ra một con đường cho cộng đồng Trung Quốc – LAC với một tương lai chung”.

Ban tổ chức nhấn mạnh quan hệ Trung Quốc – LAC ngày càng sâu sắc, trong đó những người sáng tạo nội dung trẻ tuổi được xem là cầu nối quan trọng. Hơn một năm qua, hai bên thúc đẩy xây dựng Cộng đồng Trung Quốc – LAC thông qua năm dự án lớn, tập trung vào đoàn kết, phát triển, văn minh, hòa bình và kết nối con người.

Cuối năm 2025, Bộ Ngoại giao Trung Quốc công bố tài liệu chính sách thứ ba về LAC, xác định năm chương trình xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai chung Trung Quốc – LAC. Các chương trình gồm đoàn kết, phát triển, văn minh, hòa bình và kết nối nhân dân.

Trong đó, hợp tác kinh tế và thương mại giữ vai trò then chốt đối với chương trình phát triển. Bắc Kinh triển khai Sáng kiến Phát triển toàn cầu, hướng tới việc “chia sẻ các cơ hội phát triển hiện đại hóa của Trung Quốc” với khu vực, đồng thời thúc đẩy Sáng kiến Vành đai và Con đường. Chương trình hợp tác còn mở rộng sang tài chính, năng lượng, cơ sở hạ tầng, sản xuất, nông nghiệp, an ninh lương thực, khoa học và công nghệ.

Nga cũng đẩy mạnh quan hệ với LAC trong những năm gần đây, dựa trên các nền tảng hợp tác được hình thành từ thời Liên Xô. Theo nghiên cứu do Tổ chức RAND Corporation của Mỹ công bố vào tháng 9, Chính sách Đối ngoại năm 2023 của Nga đã nâng cao rõ rệt tầm quan trọng của khu vực, đồng thời cam kết hỗ trợ LAC “vốn đang chịu áp lực từ Mỹ và đồng minh”.

RAND Corporation cho rằng cách tiếp cận của Moscow kết hợp các mục tiêu chính trị, quân sự và kinh tế. Nga muốn xây dựng nhóm các nước phương Nam (Global South) thành đối trọng với phương Tây, làm suy yếu ảnh hưởng của Mỹ và duy trì hoặc mở rộng các liên kết kinh tế để ứng phó những lệnh trừng phạt từ phương Tây.

Kể từ năm 2022, Nga tăng cường hợp tác với Cuba, Nicaragua và Venezuela thông qua nhiều thỏa thuận, trong đó có lĩnh vực an ninh – quân sự. Moscow đồng thời tận dụng lợi thế về năng lượng và phân bón để củng cố quan hệ kinh tế trong khu vực.

Chuyên gia Henry Ziemer thuộc chương trình Chính sách Ngoại giao và địa chính trị châu Mỹ của Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ) nhận định Nga và Trung Quốc, với định hướng “đối tác không giới hạn”, có thể phối hợp để mở rộng ảnh hưởng tại LAC bằng cách khai thác thế mạnh kinh tế.

Bolivia là một ví dụ về lĩnh vực hai nước có thể hợp tác. Cựu Tổng thống Bolivia Luis Arce đã ký các thỏa thuận với nhà sản xuất pin Trung Quốc CATL và Tập đoàn Uranium One của Nga nhằm khai thác trữ lượng lithium của nước này. Khoáng sản quan trọng vì thế trở thành một lĩnh vực có tiềm năng thúc đẩy hoạt động của cả Bắc Kinh lẫn Moscow tại khu vực.

Hai bên cũng có thể phối hợp ứng phó các lệnh trừng phạt của phương Tây, tương tự cách hợp tác với Venezuela trong các thương vụ dầu khí. Trung Quốc và Nga thúc đẩy phi USD hóa nhằm giảm mức độ tiếp xúc với hệ thống trừng phạt của Washington.

Trung Quốc đã cung cấp hàng tỉ USD thông qua các cơ chế hoán đổi tiền tệ cho Argentina, đồng thời khuyến khích sử dụng nhân dân tệ trong các giao dịch thương mại với đối tác Mỹ Latinh. Đây là một hướng đi giúp Bắc Kinh mở rộng quan hệ tài chính với khu vực.

Tại Nicaragua, chính quyền nước này tiếp tục củng cố quan hệ đối tác với Trung Quốc và Nga, bao gồm việc trao quyền kiểm soát những vùng lãnh thổ rộng lớn cho các công ty khai thác mỏ Trung Quốc.

Mở rộng hiện diện tại LAC là một trong những cách Nga và Trung Quốc tìm cách làm suy giảm ảnh hưởng của Mỹ, đồng thời khiến Washington phải phân bổ nguồn lực cho nhiều khu vực khác.

Trang Trần (tổng hợp)

Từ Khóa: