Các nhà thiên văn học Đại học Warwick (Anh) lần đầu tìm thấy bằng chứng về một hành tinh “thế hệ thứ hai”, hình thành từ chính tàn tích của ngôi sao đã chết mà nó đang quay quanh.
- Vụ án mạng khiến một căn nhà bị phong tỏa
- Miền Bắc bước vào đợt mưa lớn, có nơi trên 500mm
- Dùng tiền giả mua hàng, hai thanh niên bị đề nghị truy tố
Nhóm nghiên cứu do nghiên cứu sinh tiến sĩ Jamie Williams (Đại học Warwick) dẫn đầu công bố phát hiện trên tạp chí Nature Astronomy hôm 05/10. Sao lùn trắng HS 0209+0832, cách Trái Đất khoảng 270 năm ánh sáng, mang dấu hiệu hóa học cho thấy một hành tinh khí khổng lồ đang hình thành quanh nó.
Từ dữ liệu của kính viễn vọng Hubble, nhóm phát hiện lượng niobium bất thường trong khí quyển sao lùn trắng. Williams cho biết vật chất của hành tinh này “rất giàu nguyên tố niobium”, dấu hiệu chưa từng được ghi nhận ở các sao lùn trắng khác từng được phân tích.
Hành tinh sinh ra từ tàn dư sao chết
Theo tiến hóa sao, một ngôi sao giống Mặt Trời khi cạn nhiên liệu sẽ phồng thành sao khổng lồ đỏ, sau đó trút bỏ các lớp ngoài và chỉ còn lõi đặc nóng là sao lùn trắng.Một số hành tinh “thế hệ đầu”, hình thành cùng ngôi sao, có thể sống sót sau biến cố nếu nằm đủ xa. Tuy nhiên, đây là lần đầu giới thiên văn có bằng chứng về một hành tinh “thế hệ thứ hai” hình thành từ chính vật chất còn lại sau khi ngôi sao chết.
Phát hiện được kiểm chứng bằng dữ liệu từ kính viễn vọng FUSE của NASA, nay đã ngừng hoạt động, cũng ghi nhận tín hiệu niobium tương tự. Trong khi đó, kính TESS theo dõi HS 0209+0832 suốt 4 tháng và phát hiện biến thiên độ sáng theo chu kỳ, cho thấy hành tinh quay quanh sao ở khoảng cách khoảng 6 triệu km, gần hơn nhiều so với khoảng cách từ Sao Thủy đến Mặt Trời.
HS 0209+0832 có nhiệt độ bề mặt khoảng 35.800 độ Kelvin, khí quyển chủ yếu là hydro với khoảng 1% heli. Sao lùn trắng này được ước tính đã tồn tại ở trạng thái hiện nay khoảng 5 triệu nămCái tên “phượng hoàng” gợi hình ảnh tái sinh từ tro tàn, nhưng số phận hành tinh này lại đầy nghịch lý: nó đang dần bị chính ngôi sao mẹ hủy diệt.
Bức xạ năng lượng cao từ sao lùn trắng khiến hành tinh liên tục mất khí quyển, trong khi vật chất bị hút ngược về bề mặt sao. Chính quá trình hủy diệt chậm này lại tạo ra dấu hiệu hóa học giúp các nhà khoa học phát hiện hành tinh.Nói cách khác, bằng chứng cho thấy hành tinh đang tồn tại cũng chính là dấu hiệu nó đang chết dần.
Đồng tác giả Boris Gänsicke (Đại học Warwick) cho biết ông “thực sự sửng sốt” khi phát hiện niobium, bởi nguyên tố này chưa từng được ghi nhận trong dữ liệu tương tựMột hành tinh mang tên loài chim tái sinh từ tro tàn, nhưng câu chuyện của nó có thể đang đi đến một vòng đời khác: được sinh ra từ cái chết của một ngôi sao và rồi lại bị chính ngôi sao ấy thiêu rụi.
Vũ Dung (tổng hợp)