Tại Việt Nam, tám tỷ phú USD gắn với những tập đoàn tư nhân ở nhiều lĩnh vực đang cho thấy quy mô phát triển của doanh nghiệp trong nước, đồng thời đối mặt yêu cầu chuyển nguồn lực tích lũy thành năng lực cạnh tranh quốc tế.
- Chủ đầu tư phải trả chi phí xử lý vi phạm tại 12 dự án ở Hà Nội
- Cựu lãnh đạo VTM nhận hối lộ 18,4 tỷ đồng
- Người đàn ông lao xuống sông cứu hai cháu nhỏ gặp nạn
Những mục tiêu từng gây hoài nghi đã có phần được hiện thực hóa qua các khu đô thị quy mô lớn, ngành hàng không giá rẻ, công nghiệp thép và hệ sinh thái tiêu dùng. Tuy nhiên, để bước vào nhóm doanh nghiệp có ảnh hưởng toàn cầu, các tập đoàn Việt Nam vẫn phải giải quyết bài toán công nghệ, năng suất, thương hiệu và hiệu quả đầu tư dài hạn.
Năm 2014, ông Phạm Nhật Vượng bày tỏ mong muốn những tuyến phố tại Hà Nội và TP.HCM sầm uất như Hồng Kông (Trung Quốc) hay Singapore, đồng thời hướng đến việc tạo ra giá trị cho thế hệ sau. Hơn một thập kỷ tiếp theo, Vingroup và Vinhomes phát triển các khu đô thị như Vinhomes Riverside, Ocean Park, Smart City và Grand Park, kết hợp nhà ở với thương mại, dịch vụ và tiện ích.
Tham vọng của ông Vượng không dừng ở bất động sản. Năm 2017, tại lễ khởi công tổ hợp VinFast ở Hải Phòng, ông đặt mục tiêu đưa thương hiệu ô tô Việt Nam ra thị trường quốc tế. VinFast sau đó chuyển trọng tâm sang xe điện, mở rộng hoạt động ở nước ngoài và đầu tư cơ sở sản xuất tại Ấn Độ, Indonesia. Dù vậy, sự hiện diện tại nhiều thị trường chưa tự động bảo đảm hiệu quả kinh doanh hay vị thế trước các đối thủ toàn cầu.
Ở hàng không, bà Nguyễn Thị Phương Thảo theo đuổi mục tiêu mở rộng cơ hội bay cho những người trước đây ít có điều kiện sử dụng dịch vụ này. Vietjet khai thác thương mại từ năm 2011, mở rộng mạng đường bay trong nước và quốc tế, phát triển đội tàu bay và góp phần đưa mô hình hàng không giá rẻ trở thành một phần quan trọng của thị trường Việt Nam.
Trong công nghiệp nặng, Chủ tịch Hòa Phát Trần Đình Long từng khẳng định: “Hòa Phát sẽ chỉ làm những việc khó”. Tập đoàn đầu tư vào ngành thép, phát triển các khu liên hợp sản xuất quy mô lớn tại Dung Quất và giữ vị trí dẫn đầu thị trường thép xây dựng trong nước. Kế hoạch chuẩn bị sản xuất thép đường ray cho các dự án đường sắt quy mô lớn cũng thể hiện hướng đi vào phân khúc đòi hỏi kỹ thuật cao hơn.
Một hướng phát triển khác được thể hiện ở Masan. Ông Nguyễn Đăng Quang từng đặt mục tiêu mỗi gia đình Việt Nam có ít nhất một sản phẩm Masan trong căn bếp. Các thương hiệu thực phẩm, gia vị cùng hệ thống bán lẻ đã giúp doanh nghiệp mở rộng sự hiện diện trong đời sống tiêu dùng.
Trong lĩnh vực tài chính, ông Hồ Hùng Anh và ông Ngô Chí Dũng lần lượt gây dựng Techcombank và VPBank thành những ngân hàng tư nhân có quy mô đáng kể. Các ngân hàng này tham gia cung ứng vốn, phát triển dịch vụ tài chính và thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành.
Tám tỷ phú USD được bài viết đề cập gồm ông Phạm Nhật Vượng, bà Nguyễn Thị Phương Thảo, bà Phạm Thu Hương, bà Phạm Thúy Hằng, ông Trần Đình Long, ông Hồ Hùng Anh, ông Ngô Chí Dũng và ông Nguyễn Đăng Quang. Họ gắn với những lĩnh vực khác nhau, từ bất động sản, công nghiệp, hàng không đến ngân hàng và tiêu dùng.
Theo số liệu bài gốc dẫn tại ngày 11/10/2026, tài sản ông Phạm Nhật Vượng đạt 35,2 tỷ USD, đứng thứ 66 thế giới và là người giàu nhất Việt Nam. Bà Phạm Thu Hương sở hữu 4 tỷ USD, xếp thứ 1.067; bà Phạm Thúy Hằng có 2,8 tỷ USD. Đến cuối tháng 6/2026, tổng tài sản Vingroup vượt 1,3 triệu tỷ đồng, Hòa Phát đạt gần 279.000 tỷ đồng và Techcombank gần 1,3 triệu tỷ đồng.
Từ quy mô trong nước đến cuộc cạnh tranh toàn cầu
Các số liệu cho thấy nguồn lực doanh nghiệp đã tăng lên, nhưng chưa đủ để kết luận về sức cạnh tranh quốc tế. Doanh thu, năng suất, công nghệ, thương hiệu và vị trí trong chuỗi giá trị mới là những thước đo quan trọng khi so sánh với các tập đoàn hàng đầu châu Á và thế giới.
VinFast cạnh tranh trong ngành xe điện với các doanh nghiệp Trung Quốc, Mỹ, Hàn Quốc và châu Âu có lợi thế về quy mô, công nghệ, chuỗi cung ứng và kinh nghiệm sản xuất. Hòa Phát có vị thế lớn trong nước và đã mở rộng xuất khẩu, nhưng muốn nâng tầm ảnh hưởng quốc tế, doanh nghiệp cần tiếp tục cải thiện công nghệ, chất lượng và khả năng tham gia các chuỗi cung ứng giá trị cao.
Trong công nghệ, FPT đã mở rộng từ gia công phần mềm sang dịch vụ công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và những hoạt động ban đầu trong lĩnh vực bán dẫn. Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa có vị trí tương xứng ở những khâu cốt lõi như thiết kế chip tiên tiến, sản xuất bán dẫn quy mô lớn hay phát triển các nền tảng AI hàng đầu.
AI, điện toán đám mây, bán dẫn, vật liệu tiên tiến, năng lượng xanh và robot mở ra cơ hội mới, nhưng đều đòi hỏi vốn lớn, nhân lực chất lượng cao và nghiên cứu dài hạn. Vingroup quan tâm đến công nghiệp, năng lượng, pin và robot; FPT theo đuổi AI, bán dẫn và hạ tầng số; Hòa Phát hướng tới nâng cấp sản xuất thép. Các ngân hàng tư nhân đẩy mạnh số hóa, trong khi Masan có cơ hội ứng dụng công nghệ vào bán lẻ và chuỗi cung ứng.
Mở rộng lĩnh vực hoạt động không đồng nghĩa với tạo ra lợi thế thực chất. Doanh nghiệp cần lựa chọn ngành phù hợp với năng lực, đầu tư có kỷ luật, bảo vệ dòng tiền và kiên trì với hiệu quả dài hạn, thay vì chạy theo sức hút của xu hướng.
Nhà nước cũng có vai trò trong việc phát triển khoa học công nghệ, đào tạo nhân lực, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và xây dựng môi trường cạnh tranh bình đẳng. Khi chính sách công kết hợp với nguồn lực tư nhân, doanh nghiệp có thêm điều kiện đổi mới và nâng cao khả năng cạnh tranh.
Kinh nghiệm Hàn Quốc cho thấy tập đoàn lớn có thể thúc đẩy công nghiệp hóa, nhưng đóng góp lâu dài còn phụ thuộc vào năng suất, xuất khẩu, đổi mới công nghệ và sự phát triển của mạng lưới doanh nghiệp phụ trợ trong nước.
Với Việt Nam, mục tiêu không chỉ là có thêm tỷ phú USD hay tập đoàn vốn hóa lớn. Điều quan trọng hơn là doanh nghiệp tạo ra sản phẩm công nghệ do người Việt làm chủ, tăng giá trị gia tăng trong nước, tạo việc làm chất lượng cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tham vọng có thể mở đầu một hành trình, nhưng kết quả phải được kiểm chứng bằng năng lực cạnh tranh và giá trị bền vững mà doanh nghiệp tạo ra cho xã hội.
Bùi Hà (tổng hợp)